EKSPERYMENTY

Wszyst­ko, co może być dostępne eksperymentalnie, leży wyłącznie w granicach witalnopsychicznego, celowo (zielmassig) zauto­matyzowanego bytu i dziania się, tzn. poniżej dziedziny „wolnych” duchowych aktów osoby. Jedynie ich działania na witalnopsychiczny byt i dzianie się z jednej strony, zaś warunki wyzwalające zachodzenie duchowych aktów oso­bowych określonej istoty, z drugiej strony, znajdują się jeszcze w obrębie mogącego stanąć nam naprzeciw (obji- zierbares) bytu, z którym tylko ma do czynienia ekspery­mentalna psychologia empiryczna. Z pewnością, znacznym postępem było to, że najnowsza psychologia zaczęła poz­nawać granice asocjacyj no-mechanicznego schematu (a po stronie obiektywnej: zasadę zachowania się i osiągnięcia), w który chciał ją wtłoczyć jeszcze H. Miinslerberg; że w „czystym” wrażeniu rozpoznała ona hipotetyczny przed­miot graniczny — dający się powoli wykrywać poprzez abstrahowanie od zróżnicowań uwagi i od wstępnych da­nych aksjologicznych (Wertgegebenheiten) oraz poprzez abstrahowanie od wszelkich rozmaitych intencji postacio­wych— który nigdy nie jest „faktem”; [że] w asocjacji przez styczność oraz w umożliwionej przez dyspozycje asocjacyjne mechanicznej reprodukcji rozpoznała tylko zmieniający swą wielkość hamujący komponent automaty­cznego biegu życia duszy, kierowanego przez impulsy po­pędowe albo akty woli, stosownie do „zadań” i „celów” (Zjelen).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *